دی ۵, ۱۳۹۶

مغز و اعصاب

بیماری فلج مغزی CP

بیماری فلج مغزی با شیوع ۲ نفر در هر ۱۰۰۰ تولد زنده، یک بیماری غیرپیشرونده بوده که با درگیری سیستم عصبی مرکزی، در دوره جنینی، حین تولد و بعد از آن است. کمبود اکسیژن مهمترین علت فلج مغزی است. این بیماری فعالیت حرکتی، حسی، ادراک، تکلم و توانایی برقراری ارتباط اجتماعی را تحت تاثیر قرار می دهد. علی رغم درمان های موجود مانند کار درمانی، سم بوتولینیوم و جراحی همچنان اختلالات عملکردی در این بیماران پا برجا بوده و درمان نشده است.

مراحل درمانی:

در این روش در مرحله نخست بیمار توسط پزشک متخصص معاینه می شود اگر علائم فلج مغزی مورد تایید قرار گرفت، بررسی های بعدی روی بیمار انجام می شود. برای سلول درمانی تهیه سلول بیماران تحت بیوپسی مغزاستخوان قرار گرفته و از نمونه حاصل سلول های CD133 جداسازی می شود و به روش اینتراتکال (داخل فضای نخاعی) تزریق می شود. این بیماران در فواصل زمانی ۶،۳،۱ ماه بعد از تزریق سلول از لحاظ ایجاد عوارض جانبی و نیز وضعیت سیستم حرکتی و شناختی با کمک مقیاس هایی چون GMFM-66, GMFCS, FIM+FAM, Ashworth scale , BBS  مورد ارزیابی قرار گرفت.

انتخاب بیماران:

در این مطالعه از میان بیماران دچار فلج مغزی که به بیمارستان شهدای تجریش از سال ۹۰ تا ۹۳ مراجعه کرده بودند براساس معیارهای ورود ۱۲ بیمار از هر دو جنس و در فاصله سنی ۴ تا ۱۲ سال انتخاب شدند. این بیماری دارای تشخیص قطعی فلج مغزی بوده و فاقد جابجایی لگن یا اسکولیوز، تشنج، سابقه انجام ریزوتومی خلفی، پمپ با کلوفن داخل تکال و دریافت داروهای ضد اسپاسم طی ۶ ماه گذشته بودند.

معیارهای ورود

سن ۴ تا ۱۲ سال

بیماری خفیف تا متوسط

معیارهای خروج

تشنج

سابقه جراحی ارتوپدیک

بیماری قلبی-عروقی، بیماری متابولیک، سایر بیماری های سیستمیک

اختلالات شناختی جدید

تهیه سلول

بیماران تحت مطالعه در اتاق عمل و در شرایط استریل تحت آسپیراسیون مغز استخوان قرار گرفته و از نمونه حاصل سلول های CD133 جداسازی شدند.

تزریق سلول

سلول های جداسازی شده با روش اینتراتکال (داخل فضای نخاعی) به بیماران پیوند زده می شود.

شرح مطالعه

این مطالعه شامل دو گروه ۶ نفره بیماران مبتلا به فلج مغزی بود که طبق معیارهای ذکر شده در بالا مورد تزریق سلول و دارونما قرار گرفتند و بررسی شدند. مهمترین هدف این مطالعه که بررسی سلامت استفاده از این روش در ۶ ماه پس از تزریق بود. از این بیماران مجددا نمونه خون مغز استخوان گرفته شد و سلول های CD133 مثبت برای بار دوم به روش اینتراتکال تزریق شد. پیگیری بیماران بعد از ۶ ماه نشان داد که تزریق دوم نیز فاقد عارضه جانبی بوده و سبب پیشرفت بهبود عملکرد حرکتی، شناختی و کاهش اسپاستیسیتی عضلانی بیماران می گردد.

تغییر در نتایج امتیازات ۶ ماه بعد از پیوند سلول (P < 0.01, bP < 0.001)

در این مطالعه بی خطر بودن تزریق مجدد سلول های CD133+ ، ۶ ماه بعد از تزریق اول مورد ارزیابی قرار گرفت. از میان ۱۲ بیمار شرکت کننده در مطالعه قبل که تزریق اینتراتکال سلول های CD133+ بزای آنان انجام شده بود، ۶ بیمار به طور تصادفی انتخاب شدند. از این بیماران مجددا نمونه خون مغز استخوتن گرفته شد و سلول های CD133+  برای بار دوم به روش اینتراتکال تزریق شد. پی گیری بیماران بعد از ۶ ماه نشان داد که تزریق دوم نیز فاقد عارضه جانبی بوده و سبب پیشرفت بهبودب عملکرد حرکتی، شناختی و کاهش اسپاستیسیتی عضلانی بیماران می گردد.

Patients (before/after)
Assessments ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
GMFM ۲۳٫۸/۳۴٫۴۸ ۳۶٫۳۷/۴۹٫۲۷ ۲۶٫۶۴/۳۴٫۸ ۱۸٫۸۹/۳۱٫۲۸ ۶٫۲۵/۱۳٫۶۴ ۱۲٫۰۸/۲۰٫۷۴
GMFSC ۴/۲ ۳/۲ ۵/۴ ۵/۴ ۵/۴ ۵/۵
FIM+FAM ۶۱/۱۲۰ ۵۷/۸۶ ۵۲/۹۲ ۶۲/۱۳۲ ۶۴/۹۴ ۵۶/۷۵
FIM+FAM

Cognitive part

۳۲/۶۶ ۲۴/۴۳ ۲۳/۴۸ ۳۰/۴۰ ۳۴/۵۲ ۲۷/۴۲
Ashworth scale ۵/۳ ۱/۱ ۲/۱ ۴/۲ ۴/۴ ۳/۲
BBS ۱/۹ ۱/۱۴ ۰/۲ ۰/۲ ۰/۰ ۰/۱

 

 

بیماری آمیوتروفیک لترال اسکلروزیس ALS

این بیماری از دسته بیماری های نورودژنراتیو پیشرونده در بیماران است که با تخریب نورون های محرکه فوقانی در ساقه مغز و نورون های محرکه تحتانی در نخاع همراه است. سیر بیماری پیشرونده بوده و طی ۳-۵ سال سبب ناتوانی شدید در بیمار و فوت وی می شود. در برخی از بیماران، بیماری با اختلال حرکتی و آتروفی عضلانی در اندام ها آغاز شده و به تدریج عضلات دخیل در بلع و تنفس نیز درگیر می شوند درحالیکه در دسته دیگر ابتدا علائم درگیری تکلم- بلع و تنفس ظاهر شده و سپس درگیری حرکتی صورت می گیرد. تنها درمان شناخته شده برای این بیماری قرص Rilozole است که تاثیر قابل توجهی در پیشرفت بیماری یا بهبود بیماران ندارد. با پیشرفت علم سلول های بنیادی امیدهای تازه ای جهت درمان یا حداقل کاهش پیشروی این بیماری پدید آمده است.

مراحل درمانی:

بعد از تایید بیماری ALS بیماران توسط پزشک متخصص، بیماران تحت بیوپسی مغز استخوان قرار گرفته و سلول های استرومال مزانشیمی از نمونه مغز استخوان جداسازی و کشت شد و به صورت اینتراتکال (داخل نخاعی) تزریق می شود تزریق این سلول ها ساده و بدون هیچ عارضه جانبی گزارش شده است.

معیارهای ورود

  • ALS اسپورادیک
  •  سن: ۱۸ تا ۵۵ سال
  •  ALS-FRS بالاتر از ۲۴ سال
  • FVC بیش از ۴۰%

 

معیارهای خروج از مطالعه

  • ALS نوع فامیلیال
  • سابقه بیماری خود ایمنی و سایر بیماری‌های درگیر کننده اندام‌های حیاتی

 

مطالعه ۱

در خصوص پیوند سلول های مزانشیمی مشتق از مغز استخوان بیماران دچار ALS در پژوهشگاه رویان با همکاری بیمارستان مصطفی خمینی مورد مطالعه قرار گرفتند.

انتخاب بیماران

در این مطالعه ۱۴ فرد مبتلا انتخاب شدند که از میان بیماران دچار ALS، ۶ بیمار به روش تزریق داخل وریدی و ۸ بیمار به روش اینتراتکال سلول های مزانشیم بافت چربی را دریافت کردند.

تهیه سلول

بیماران تحت آسپیراسیون مغز استخوان قرار گرفتند، سلول ها از نمونه بدست آمده جداسازی و کشت شدند.

تزریق سلول

سلول های مزانشیم برگرفته از مغز استخوان با تعداد ۲ میلیون به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به ۶ بیمار به روش تزریق داخل وریدی و ۸ بیمار تزریق اینتراتکال صورت گرفت.

شرح مطالعه

در این مطالعه سلول های استرومال مزانشیم بافت چربی از افراد دهنده سالم جداسازی و کشت شد و به دو روش ذکر شده به بیماران تزریق شد. بعد از تزریق بیماران در فواصل زمانی ۲۴ ساعت، ۴و۶ و ۱۲ ماه بعد از تزریق تحت پیگیری قرار گرفتند. هدف از این مطالعه علاوه بر بررسی بی خطر بودن تزریق داخل وریدی سلول های استرومال مزانشیمی، بررسی میزان اثربخش بودن پیوند سلول های جداسازی شده از افراد سالم در بهبود وضعیت بیماران دچار ALS بود.

نمودار ۱٫ تغییرات مقدار ALS-FRS در بیماران دریافت کننده تزریق داخل وریدی

نمودار۲٫ . تغییرات مقدار FVC در بیماران دریافت کننده تزریق داخل وریدی

نمودار۳٫ تغییرات مقدار   ALS-FRS در بیماران دریافت کننده تزریق اینتراتکال