دی ۵, ۱۳۹۶

سوالات متداول

سلول های بنیادی سلول هایی هستند که بر اساس دو ویژگی شناخته می شوند. اول آن که این سلول ها قادرند تا با تقسیم خود سلول های دیگر بسیاری که همگی مشابه با همان سلول اولیه و دارای خاصیت بنیادینگی هستند را تولید کنند. این ویژگی باعث می شود که همراه مخزن سلول های بنیادی بدن حفظ گردد.

دوم اینکه سلول ها می توانند بالغ شده و به سلول های دیگری که عملکرد خاصی را بر عهده دارند تبدیل شوند. مانند سلول های عضله قلب، عصب و پوست. این ویژگی نیز به دلیل نیاز جایگزینی سلول های فرسوده یا مرده با سلول های جوان و دارای عملکرد ویژه است.

سلول درمانی چیست ؟

سلول درمانی به پیوند سلول زنده از خود فرد یا فرد سالم دیگر با هدف بازسازی بافت بدن گفته می­شود. سلول­ها کارخانه­ های قدرتمندی هستند که می­توانند اثرات درمانی را از طریق روش­ های متعددی اعمال نمایند. سلول­ها می توانند در محل آسیب قرار گرفته، مواد محرک رشد ترشح کنند و در برخی موارد به سلول های دیگری تبدیل شوند. این تطبیق پذیری باعث می شود سلول درمانی به طور قدرتمندی عمل کند و امکان بالایی برای درمان بیماری های غیر قابل برگشت فراهم‌ نماید

انواع سلول های بنیادی کدامند؟

انواع مختلفی از سلول های بنیادی وجود دارد که می توان آن ها را به ۳ دسته اصلی طبقه بندی کرد.

الف) سلول های بنیادی جنینی: این سلول ها تنها در مراحل اولیه تکامل در بدن جنین وجود دارند.

ب) سلول های بنیادی پیکری با بزرگسالان: این سلول ها که تحت عنوان سلول های اختصاصی بافت نیز خوانده می شوند در بافت های مختلف بدن انسان بالغ و خون بندناف نوزاد تازه متولد شده وجود دارند.

ج) سلول های بنیادی تحریک شده با توانایی متعدد: این سلول ها که به وسیله روش هایی در محیط آزمایشگاه تولید می شوند دارای ویژگی های سلول های بنیادی جنینی هستند با این تفاوت که به جای جنین، می توان آن ها را از سلول های تمایز یافته مانند سلول های پوست تولید کرد.

تاریخچه سلول درمانی در جهان چیست؟

اولین سلول درمانی حدود ۸۰ سال قبل انجام شد. در سال ۱۹۳۱ یک پزشک سوئیسی به نام دکتر نایهانس از پیوند بافت جنین گاو برای درمان بیماری که طی جراحی تیروئید اشتباها غده پاراتیروئید خود را از دست داده بود استفاده کرد.

در سال ۱۹۵۹ اولین پیوند مغز استخوان انجام شد که البته موفقیت آمیز نبود. اما اولین پیوند موفق مغز استخوان در سال ۱۹۶۹‌ انجام شد. در سال ۱۹۷۰ از سلولهای بنیادی حاشیه قرنیه در پیوند قرنیه استفاده شد و در سال ۱۹۷۹ از سلولهای بنیادی برای درمان آرتروز مفصلی بکار گرفته شد.  بر اساس آمار موجود، طی ۱۵ سال گذشته ۳۰ میلیون سلول درمانی در دنیا انجام شده است و تاکنون ۱۹ فرآورده سلول درمانی و ژن درمانی تاییدیه FDA آمریکا را دریافت نموده اند. در حوزه پوست ۳ مورد، ارتوپدی، چشم و سرطان‌ پروستات هرکدام یک مورد تایید شده و سایر فرآورده ها مربوط به سرطان‌خون است.

تاریخچه سلول درمانی درایران چیست؟

اولین پیوند مغز استخوان در سال ۱۳۶۹ توسط دکتر قوام زاده برای درمان سرطان خون انجام شد و تا کنون بیش از ۸۰۰۰ پیوند در ایران انجام شده است‌.  اما اولین تزریق سلولهای بنیادی برای درمان بیماریهای غیر خونی در سال ۱۳۸۳ توسط محققین پژوهشگاه رویان و برای ترمیم ضایعات قلبی ناشی ازسکته انجام شد. در سال ۱۳۸۴ محققین پژوهشگاه رویان از سلول‌های بنیادی برای ترمیم ضایعات قرنیه چشم استفاده کردند و در سال ۱۳۸۷ تحقیقات در زمینه سلول درمانی برای بیماران ویتیلیگو (لک و پیس) آغاز شد.

در حال حاضر تحقیقات برای درمان بیش از ۴۰ بیماری مختلف در حوزه های پوست، ارتوپدی، قلب، مغز و اعصاب، کلیه، چشم و تولید مثل و زنان در پژوهشگاه رویان مراحل کارآزمایی بالینی را می گذراند.

در حال حاضر بیش از ۲۷۰۰۰ طرح تحقیقاتی بالینی در حوزه سلول درمانی در دنیا انجام می شود که بیشترین آن در امریکا و سپس اروپا و چین انجام می شود و در خاورمیانه ۹۳۱ مطالعه ثبت شده که حدود ۱۰۰ مورد آن مربوط به ایران است.

فرآیند نمونه گیری در بیماران جهت استخراج سلول از کدام بافت های بدن انجام می شود؟

با توجه به مطالعات صورت گرفته ، جهت استخراج سلول عموما از بافت هایی از بدن استفاده می شود که سلول های موجود در آن توان باز سازی ضایعه عضو را داشته باشد. طی بررسی های انجام گرفته بیشترین بافت هایی که جهت نمونه گیری از آنها استفاده میشود، پوست، مغز استخوان، خون محیطی و چربی بدن است که میزان سلول های موجود در آنها برای درمان ضایعات پوستی، ارتوپدی و یا بیماری های قلبی کاربرد زیادی دارد.

فرآیند انتقال سلول به محل ضایعه چگونه انجام می شود؟

بر اساس مطالعات صورت گرفته، سلول های فرد بیمار پس از آماده سازی به صورت سلول های معلق در محلول می باشند که تحت شرایط استریل تولید شده اند و بر اساس نوع ضایعه و محل آن طی فرآیند تزریقی، به مکان مناسب در بدن انتقال داده میشوند. این فرآیند در مشکلات پوستی به صورت تزریق زیر پوستی در محل ضایعه، در بیمار آرتروز به صورت تزریق در زانو و در بیماری های قلبی با استفاده از روش آنژیوکت به داخل قلب انجام می شود.

چه مدت زمانی لازم است تا سلول های بنیادی اثر بهبودی را نشان دهند؟

بر اساس مطالعات صورت گرفته، نشانه های بهبودی پس از تزریق سلول ها از ۳ ماه به آرامی آغاز میشود و  تا یک سال افزایش می یابد تا میزان بهبودی به حداکثر مقدار خود برسد و این میزان اثربخشی در بیماری ویتیلیگو به صورت بلند مدت و در بیماری های پوستی و آرتروز زانو تا ۳ الی ۵ سال باقی خواهد ماند.

آیا این روش درمانی عارضه خاصی برای بیمار دارد؟

هرچند هیچ روشی ۱۰۰% بی خطر محسوب نمی شود ولی تاکنون هیچ عارضه خاصی از این درمان ها گزارش نشده است. و با توجه به اینکه سلول های بدست آمده از خود بیمار است اثرات رد پیوند و یا مشکلات ایمنی ایجاد نخواهد کرد.

آیا استفاده از این روش در همه مراکز درمانی فراهم است؟

در حال حاضر این روش تنها در مراکزی که مجوز انجام این کار را دارد و پزشکان متخصصی که آموزش های لازم را دیده اند قابل انجام است. جهت بررسی لیست مراکز طرف همکار با شرکت سل تک فارمد به بخش تماس با ما مراجعه فرمائید.

سلول درمانی و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) چه تفاوتی دارند؟

پلاکت ها اجسام کوچکی هستند که از قطعه قطعه شدن سیتوپلاسم سلولهای بزرگی به نام مگاکاریوسیت در مغز استخوان حاصل می شوند و به هیچ رده سلولی دیگری تمایز نمی یابند. پلاکت ها از این لحاظ که فاقد هسته هستند، جزء تشکیلات غیرسلولی به حساب می آیند و سلول نامیده نمی شوند. بنابراین سلول بنیادی نیز محسوب نمی شوند. پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) فرآورده ای بیولوژیک حاوی پلاکت خونی است که در ترمیم زخمهای مزمن، جوانسازی و یا آرتروز مفصلی استفاده می شود. تفاوت زیادی بین سلول درمانی و PRP وجود دارد چرا که پلاکت نیمه عمری حدود ۷ تا ۱۰ روز در خون دارد که پس از تزریق نیمه عمر آن بسیار کاهش می یابد. پلاکتها تنها می توانند بطور موقت با ترشح فاکتورهای رشد سلولهای موجود در ناحیه آسیب دیده را تحریک نمایند و اثر طولانی مدت ندارند.